حەقیقەتەکە مێژووییەکان بە گێڕانەوەی ڕابەری خاوەن ئیرادە و ڕاستگۆ

گرنگیدانی پارتی بە پەیوەندییە دەرەکییەکانی دوای ڕاپەڕین خاڵی سەرەکی بەدەنگەوەھاتنی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و خوێندنەوەی ئەوان بوو بۆ پرسی کورد، لە بەشی حەوتەمی پەرتووکە سەرۆک بارزانی باس لە سەردانەکانی خۆی بۆ (تورکیا، بەریتانیا, فەرەنسا، ئەڵمانیا, نەمسا) و دیداری خۆی لەگەڵ سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات، سەرۆک بارزانی باس لە بەشداریکردنی خۆی لە ڕێوەڕەسمێکی چەتەم ھاوس لە لەندەن دەکات دەڵێت: لەو کاتە ڕۆژنامەنووسێک پرسیارێکی لێکردم لێی پرسیم (چ جیاوازییەک ھەیە لەنێوان سەردانەکەت لە لە ساڵی ١٩٨٩ و ئەم سەردانەت?)
سەرۆک دەڵێت: وەڵامم دایەوە «لە ساڵی ١٩٨٩ بە ڕێکەوت چاوم بە فەرمانبەرێکی وەزارەتی دەرەوە کەوت ئەمڕۆ داونینگ دە سەرۆکوەزیران و وەزیرانی دەرەوە لەبەرچاوی ڕاگەیاندنەکانەوە پێشوازیان لێکردم»
ھەروەھا باس لە کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ جەنەڕاڵ فسکۆکرافت) ڕاوێژکاری ئاسایشی ئەمریکا دەکات، سەرۆک بارزانی دەڵێت: لە کۆبوونەوەکەدا زۆر کەم قسەم کرد تەنیا گوتم؛ «گەلی کوردستان داوای گەرەنتییەک دەکات بۆ ئەوەی جارێکی دیکە تووشی کارەساتێکی تر نەبێتەوە»

لەبەشی ھەشتەمی پەرتووکەکە باس لە کۆکردنەوەی ئۆپۆزیسۆنی عێراق و بەستنی کۆنگرەی نیشتمانیی عێراقی لە سەڵاحەددین کردووە، دیارە پارتی و سەرۆک بارزانی ڕۆڵی بەرچاو و کارایان ھەبوو لە ڕێکخستنی ئۆپۆزیسێۆنی عێراقی مەبەستی ھەماھەنگی بەردەوام لەپێناو دژایەتیە نارەواییەکانی ڕژێمی بەعسی پێشوو.

سەرۆک بارزانی بەشی نۆیەمی پەرتووکەکەی تەرخانکردووە بارودۆخی گشتیی دوای ھەڵبژاردن و دامەزراندنی حکومەتی ھەرێم و ھەڵوێستەکانی ئێران و ڕەوشی ناوخۆی ھەرێم.

بەشی دەیەم؛ ئاماژە بە چەند بابەتێکی گرنگی دوای ڕاپەڕین کراوە بەتایبەت ھەڵوێستی مامۆستایان لەو قۆناغە، لەبارەی گرنگی زانکۆ و خوێندن لە کوردستان باس لە گفتوگۆ لەگەڵ سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەددین دەکات و دەڵێت؛ ئێمە ئەو کاتە بە ھەموو توانایەکمان ھەوڵی ھاوکاری زانکۆی سەڵاحەددینمان دەدا چونکە باش لە گرنگی خوێندن تێگەیشتبووین کە بۆ پرۆسەی گەشەی کۆمەڵگە و نیشتمان چەند گرنگن، ھەر ئەو ئەو ھەوڵانەی سەرۆک بارزانی بوو لە لە ٣١ تشرینی یەکەمی ساڵی (١٩٩٢) زانکۆی دھۆک دامەزرا.

لە بەشی یازدەیەمی پەرتووکەکە ئاماژە ھەڵگیرسانی شەڕی نەگریسی ناوخۆ کراوە کە خۆی لە چەندین گەڕدا دەبینێتەوە، لە ڕاستیدا سەرۆک بارزانی زۆر بە وردی ڕاستی کۆمەڵێک ڕووداوی لەو کاتانە ئاشکرا کردووە کە مێژوو گرنگە ھەموو تاکێکی کورد بیزانێت، ئەوەی سەرۆک بارزانی ئاماژەی پێداوە کافییە بەڵام ئەوەی خاڵێکی گرنگ بوو کە لەم بەشانەدا ئاماژەی پێدراوە، دوژمنان و نەیاران ھەمیشە سوودیان لە پەرتەوازەیی نێوماڵی كورد وەرگرتووە بە قازانجی لایەک ھەوڵی شکاندنی لاکەی تریان داوە، بێگومان خوێندنەوەی بەشی یازدەیەم تاوەکو شازدەیەم کۆمەڵێک ڕاستی مێژوویمان پێ ئاشنا دەکات، کە پێشتر نەمان زانیووە، ئەوسا دەردەکەوێت کە کێ بوون ئەوانەی دژی شەرعیەتی یاسایی کوردستان کاریان دەکرد و ھەوڵی شکاندنی سڕینەوەی لایەنی بەرامبەریان دەدا، بەڵام ھەموو ئەم پلانانە شکستیان پێ ھات و لە ئەنجامدا ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستان ناوەندی بڕیار و یەکلایکەرەوەی گرفت و ئاڵنگارییەکانە.

بەشی شازدەیەمی پەرتووکەکە ئاماژە بە ڕێککەوتنی مێژوویی واشینگتۆن دراوە بەشێوەیەک ئەمریکیەکان سەرسام بوون کە لێکتێگەیشتنی باش ھەیە بۆ پرۆسەی ئاشتی و چارەسەری گرفتەکان، بەشی حەڤدەیەم تایبەتە بە ھەندێک ڕووداوی ساڵانی (١٩٩٨) و (١٩٩٩) لەوانە "کێشەی نێوان عێراق و نەتەوە یەکگرتووەکان"، "داواکاریی نوێی عێراق بۆ تورکیا", "دامەزراندنی کەناڵی کوردستان تیڤی"

بەشی ھەژدەیەمی پەرتووکەکە ئاماژەیە بە ھەوڵەکانی ئەمریکا بۆ پرۆسەی ئاشتی لە ساڵی (٢٠٠٠) لەبارەی ڕۆڵی ئەمریکاوە سەرۆک بارزانی باسی ئەوەی کردووە؛ کە ئەمریکا سەرەتا جدی نەبوون لە پرسی چارەسەری کێشەکان بەڵام دواتر باشتر ھاتنە نێو بابەتەکان، لە بەشی نۆزدەیەم تیشک خراوەتەسەر سەر کۆمەڵە بابەتێک لەوانە تیرۆری شەھید فرەنسۆ و ڕووداوەکانی یازدەی سێپێتێمبەری ئەمریکا.

بەشی بیستەمی پەرتووکەکەش تایبەتە بە کۆمەڵێک ڕووداوگەلی گرنگ لەوانەش سەردانی شاندی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بۆ کوردستان و سازش نەکردنی پارتی لەسەر جووڵەکانی تورکیا لە ھەندێک ناوچەی ھەرێم، ھەرورھا سەرۆک بارزانی باس لە گرنگیدانی ئەمریکاییەکان دەکات بە کورد لەو قۆناغە بەتایبەت سەرۆک بارزانی باسی ئەوە دەکات کە ئەمریکا گەیشتبووە ئەو بڕوایەی کەدەبێت سەددام کۆتایی پێ بێت بۆ ئەوەش ھاوکاری و ھەماھەنگی کوردەکانی پێویست بوو..

ھەروەک لە بەشی کۆتایی قسەکانیدا، سەرۆک بارزانی، دەڵێت: ڕاپەین یەکێکە لە دەستکەوتە گرانبەھەکانی گەلی کوردستان و خرۆشانی خەڵک بوو دژی دامودەزگەی ستەمکار و داگیرکەر مرۆڤ کە ویستی ئازادیخوازیی و ڕووبەڕوونەوەی ستەمکاری ھەبوو سەردەکەوێت، دەشلێت؛ بەرێوەچوونی ھەڵبژاردن و دامەزراندنی پەرلەمان و حکومەت بڕیار و ھەنگاوێکی مەدەنی و سەردەمیانە بوو کە کاری سیاسیی لە قۆناغی شەرعیەتی شۆڕشگێریی بۆ قۆناغی دەستووری و ژیانی دیموکراتیانە ھەنگاو بنێت، سەرۆک بارزانی شەڕی ناوخۆ بە لاپەڕەیەکی ڕەش و خوێناوی ھەژمار دەکات و دەڵێت؛ شەڕێ ناوخۆ ئەوەی بۆ سەلماندین کە شەڕ و ماڵوێرانی خۆکوژییە و ھیچی لێ سەوز نابێت، ئاشتی و برایەیی و قبوڵکردنی یەکتر کە دەبێتە ھۆی پێشکەوتن و سەقامگیریی.

لایەنێکی دیکەی گرنگ و دەوڵەمەندی ئەم پەرتووکەکە، خستنەڕووی بەڵگەنامەکانە، بەشێوەیەک بۆ ھەر بابەت و خاڵێک کە سەرۆک بارزانی باسیکردووە، لە بەشی کۆتایی پەرتووکە ئاماژەی بە بەڵگەکان داوە، ئەمەش بۆ خۆێ دەرخەریی ڕاستیی و دروستی و سەلمێنەریی تەواوی ئەو حەقیقەتە مێژوویانە کە باسی کردووە.

لە ڕاستیدا گێڕانەوەی مێژوو، بەو ئەو قۆناغە دژوارانەی کە گەلی کوردستان پێیدا تێپەڕیووە گرنگیی و پێویستییە کاتێکیش سەرۆک بارزانی خۆی کارەکتەری دیار و سەرەکی ڕووداوەکان بووە، ئەمە بۆ خۆی خەسڵەتێکی بەھاداری دیکەی پەرتووکەیە، کە لە گێڕانەوەکانی دیکە جیایی دەکاتەوە، خاڵێکی دیکەی گرنگ؛ نووسینی ئەم پەرتووکەیە بەزمانێکی پاراو ئاسان ھەموو کەسێک لێی تێدەگات، لەپاڵ ئەوەش بابەتەکانی بەشێوەیەکی جوان و ڕێک ڕێکخستووە کە خوێنەر ماندوو ناکات، بەڵکو ڕایدەکێشیت بۆ خوێندنەوەی بەردەوام و ئاشنابوو بە حەقیقەتە مێژووییەکان.